عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
37
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
بهطرف يمين و سه فرسخ هموار مسطّح سير كرده به قرية العرب سابق الذكر مىرسد و ديگرى بهطرف يساررود به مغرب سير نموده به گدار عشق مىرود و تا آنجا شش فرسخ و راهش سنگلاخ و رو به فراز است و گدار مزبور خيلى بزرگ و صعب العبور و سنگلاخ بسيار سختى است كه به هيچوسيله توپ را نمىتوان عبور داد . و خشكرود سيلابى در اين راه بسيار [ ست ] ولى آب دائمى ندارد . و از آنجا سه فرسنگ سراشيب و در تل و ماهور سير نموده به رابر مىرود ، و رابر هم از جاهاى ييلاق و باصفا و محلّى جداگانه است و ربطى به راين و بردسير ندارد . خط سيّم - به غرب جنوبى سير كرده و از يمين تل گدار سياه گذشته به مزرعهء رود كهويه مىرسد و سه فرسخ گذشته فرسخ اول رو به فراز و دو فرسخ اخير سراشيب و جزئى سنگلاخ است ، و مزرعهء مزبوره آبش از رود مزبوره و جزو ساردويه است . و از آنجا چهار رود ديگر مرتبا از كوه هزار جارى [ 17 ] و اسامى آنها به قرار تفصيل است و هركدامى يك فرسخ و ربع فرسخ فاصله دارند : كشيكان - دركرويه - درىترش - درىدراز . و اين خط هر چهار رشته را قطع [ مىكند ] و پنج فرسنگ تا ساردويه است . و به همهجهت از راين تا ساردويه نه فرسخ و از رودخانهء درىدراز نيم فرسخ تا ساردويه بيشتر نيست و راه اين منزل كليّة جزئى رو به فراز است . ولى نشيبوفراز زياد و جزئى سنگلاخ است و توپ را به سهولت مىتوان عبور داد . و چون در دامنه و جنوب كوه هزار سير مىكند در كوهستان يسارش شكار كوهى و كبك و تيهو بسيار است . خطّ چهارم - از راين بهطرف جنوب سير كرده و از دامنه و يمين تل گدار سياه گذشته به مزرعهء حسينآباد ساردويه مىرسد و راهش جزئى سنگلاخ و رو به فراز است و اطراف اين جادّه ابدا علوفه و هيچ قسم شكارى ممكن نيست . و از مزرعهء مزبوره خطّى به وسط مشرق و جنوب سير كرده و به مزرعهء سربيزن ساردويه مىرود و راه اين منزل پنج فرسخ و دو مزرعه در عرض راه به فاصلهء يك فرسخ واقع [ است ] كه اولى را مزرعهء خانه سرخ و دويّمين را مزرعهء خوان مرغزار مىنامند و اين دو مزرعه نيز جزو ساردويه است و اين راه اندكى رو به فراز و ريگستان است . و از آنجا تا محلّ دلفارد سه فرسخ و خطش به جنوب غربى سير مىكند . دلفارد از جاهاى باروح و صفا و ييلاق معتدل الهوائى است و هفت هشت مزرعه و باغات زياد دارد و در تل و ماهور اطراف نرگس خودرو فراوان و جزو خاك ساردويه است . و از آنجا به جيرفت هم مىروند ، [ 18 ] و فعلا ما در صدد تشريح آن خط نيستيم .